Tổng quan kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học năm 2026
Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) và tuyển sinh đại học năm 2026 đánh dấu một bước chuyển dịch quan trọng trong công tác khảo thí và tuyển sinh quốc gia, nhằm tối ưu hóa tải trọng học tập cho người học đồng thời nâng cao chất lượng phân hóa năng lực. Dưới đây là phân tích chi tiết về tổng số môn thi chính thức và danh mục các môn học được đưa vào phương án tổ chức.
Tổng số môn thi chính thức
Theo quy định mới nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo áp dụng từ năm 2026, tổng số môn thi mà mỗi thí sinh phải tham gia trong kỳ thi tốt nghiệp THPT là 4 môn. Quy định này đánh dấu sự tinh gọn rõ rệt so với các giai đoạn trước, giúp giảm thiểu áp lực tâm lý và áp lực ôn luyện dàn trải cho học sinh lớp 12.
Cấu trúc 4 môn thi chính thức này được phân định cụ thể bao gồm:
- Hai môn bắt buộc: Toán và Ngữ văn. Đây là hai nền tảng tư duy logic, ngôn ngữ và văn hóa cốt lõi đối với mọi học sinh bậc trung học phổ thông.
- Hai môn tự chọn: Được lựa chọn từ danh mục các môn học còn lại đã được học tại cấp THPT, tùy thuộc định hướng nghề nghiệp và tổ hợp xét tuyển đại học của từng cá nhân.
Sự tinh gọn này không chỉ giúp tối ưu hóa thời gian biểu ôn tập mà còn tạo điều kiện để học sinh tập trung sâu hơn vào các thế mạnh chuyên môn cá nhân, chuẩn bị hành trang vững chắc bước vào môi trường giáo dục đại học.
Danh sách các môn tự chọn
Để đáp ứng đa dạng định hướng nghề nghiệp và các phương thức xét tuyển của các cơ sở giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định danh mục môn thi tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 bao gồm tổng cộng 9 môn. Thí sinh bắt buộc chọn đúng 2 môn trong số các môn sau đây:
- Vật lý
- Hóa học
- Sinh học
- Lịch sử
- Địa lý
- Giáo dục kinh tế và pháp luật
- Tin học
- Công nghệ công nghiệp
- Công nghệ nông nghiệp
- Ngoại ngữ
Việc đưa vào danh mục các môn mang tính ứng dụng thực tiễn cao như Tin học, Công nghệ công nghiệp và Công nghệ nông nghiệp phản ánh định hướng giáo dục gắn liền với nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của thị trường lao động hiện đại. Khi xây dựng lộ trình lựa chọn 2 môn tự chọn này, người học cần đối chiếu kỹ lưỡng với các yêu cầu từ đề án tuyển sinh của các trường đại học mục tiêu để đảm bảo tối ưu hóa cơ hội xét tuyển của mình.
Cấu trúc đề thi và lịch trình tổ chức kỳ thi mới
Việc đổi mới nội dung thi bắt buộc phải đi đôi với sự đồng bộ trong cấu trúc định dạng đề và phương thức tổ chức thời gian nhằm giảm tải áp lực cho thí sinh nhưng vẫn đảm bảo độ phân hóa cao cho các cơ sở giáo dục đại học.
Định dạng câu hỏi trắc nghiệm mới
Kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học năm 2026 áp dụng những cải tiến rõ rệt về định dạng đề thi nhằm hạn chế tối đa tình trạng học tủ, học vẹt và phỏng đoán xác suất. Ngoại trừ môn Ngữ văn tiếp tục duy trì hình thức tự luận với thời gian làm bài 120 phút và sử dụng ngữ liệu hoàn toàn nằm ngoài sách giáo khoa, các môn thi còn lại đều được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm khách quan.
Điểm cốt lõi trong cấu trúc đề thi mới là sự tích hợp của ba dạng thức câu hỏi chính trong cùng một mã đề:
- Dạng thức 1: Câu hỏi lựa chọn phương án đúng (phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn truyền thống).
- Dạng thức 2: Câu hỏi đúng/sai, đòi hỏi học sinh phải phân tích kỹ từng nhận định để đưa ra phán đoán logic.
- Dạng thức 3: Câu hỏi trả lời ngắn, yêu cầu thí sinh tự tính toán hoặc suy luận ra kết quả cuối cùng mà không có các phương án gợi ý sẵn, qua đó triệt tiêu hoàn toàn khả năng khoanh bừa.
Riêng đối với môn Toán, thời gian làm bài trắc nghiệm được ấn định là 90 phút, đòi hỏi người học phải có nền tảng tư duy vững chắc và kỹ năng quản lý thời gian tối ưu cho các câu hỏi định lượng ở mức độ vận dụng cao.
Lịch thi chi tiết trong 2 ngày
Nhằm tối ưu hóa công tác tổ chức và đảm bảo sức khỏe tâm lý cho thí sinh, toàn bộ kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được thu gọn diễn ra chính thức trong thời gian 2 ngày (ngày 11 và 12 tháng 6) với tổng cộng 3 buổi thi chính thức. Cụ thể, lộ trình phân bổ thời gian và các môn thi trong các buổi được thiết lập khoa học như sau:
Việc tinh gọn lịch thi trong hai ngày không chỉ giảm thiểu tình trạng căng thẳng kéo dài cho học sinh và phụ huynh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chấm thi và xét tuyển đại học diễn ra đúng tiến độ của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Quy chế xét tuyển đại học và ngưỡng điểm sàn năm 2026
Việc nắm vững các quy định về ngưỡng điểm đảm bảo chất lượng đầu vào cũng như các chính sách ưu đãi tài chính sẽ giúp người học định hình rõ nét mục tiêu phấn đấu trong giai đoạn nước rút.
Ngưỡng điểm xét tuyển tối thiểu
Theo quy chế tuyển sinh năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo duy trì các tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo ở bậc giáo dục đại học. Một điểm đổi mới quan trọng mang tính pháp lý chung là dù thí sinh sử dụng bất kỳ phương thức xét tuyển nào (từ điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học bạ, cho đến các kỳ thi đánh giá năng lực hay đánh giá tư duy), mức điểm quy đổi bắt buộc đối với tổng điểm thi tốt nghiệp của ba môn theo tổ hợp xét tuyển phải đạt từ 15.0 điểm trở lên.
Quy định này đóng vai trò là sàn chất lượng tối thiểu, giúp các cơ sở giáo dục đại học sàng lọc năng lực cơ bản của người học trước khi áp dụng các tiêu chí phụ hoặc đề án tuyển sinh riêng. Đối với các khối ngành đặc thù như sức khỏe, sư phạm hoặc các chương trình đào tạo chất lượng cao, ngưỡng điểm sàn này thường được quy định ở mức cao hơn dựa trên quyết định phê duyệt của từng trường đại học cụ thể. Do đó, học sinh cần rà soát kỹ lưỡng các ngưỡng điểm đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ công bố đồng thời đối chiếu với thông báo tuyển sinh chi tiết của từng cơ sở đào tạo để xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng an toàn, hiệu quả.
Chính sách xét học bổng khoa học cơ bản
Bên cạnh chức năng làm căn cứ xét tuyển đại học cơ bản, mức điểm tổng hợp từ ba môn thi tốt nghiệp THPT còn đóng vai trò là công cụ cốt lõi trong việc xét duyệt các gói học bổng khuyến khích học tập và nghiên cứu khoa học. Theo định hướng phát triển nguồn nhân lực chiến lược của quốc gia, các chính sách học bổng năm 2026 dành sự ưu tiên đặc biệt cho người học đăng ký vào nhóm các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược và các chương trình đào tạo tài năng.
Cụ thể, khi thí sinh đạt mức điểm tổ hợp từ các ngưỡng ưu tiên cao trở lên, các hội đồng tuyển sinh sẽ xem xét cấp học bổng toàn phần hoặc bán phần, miễn giảm học phí toàn khóa, hoặc tài trợ kinh phí tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học cấp khoa và cấp trường ngay từ năm học đầu tiên. Dưới đây là các nhóm ngành trọng điểm thường nằm trong danh mục ưu tiên xét học bổng khoa học cơ bản:
Chính sách này không chỉ tạo động lực mạnh mẽ để thu hút các nhân tài vào các lĩnh vực nền tảng của nền kinh tế mà còn góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn nhân lực trình độ cao trong kỷ nguyên chuyển đổi số và phát triển bền vững. Người học định hướng theo các nhóm ngành này cần chủ động theo dõi các điều kiện phụ đi kèm như điểm ngoại ngữ, điểm trung bình học tập bậc THPT hoặc kết quả phỏng vấn chuyên môn của từng trường đại học để tối đa hóa cơ hội nhận học bổng giá trị.
Xu hướng tổ hợp môn xét tuyển và đề án tuyển sinh riêng của các trường
Bên cạnh cấu trúc bài thi tốt nghiệp THPT, phương thức xét tuyển vào bậc đại học năm 2026 cũng chứng kiến nhiều bước chuyển dịch quan trọng, đòi hỏi người học phải nắm bắt rõ xu hướng tổ hợp và chủ động trong việc tiếp cận thông tin chính thống từ các cơ sở giáo dục đại học.
Sự thay đổi của các tổ hợp xét tuyển truyền thống
Sự chuyển dịch sang Chương trình giáo dục phổ thông 2018 mang lại những tác động trực tiếp đến các tổ hợp xét tuyển đại học truyền thống. Nếu như trước đây, các khối xét tuyển kinh điển như Toán - Vật lý - Hóa học () hay Toán - Ngữ văn - Tiếng Anh () chiếm thế độc tôn, thì bước sang năm 2026, các trường đại học đã và đang có xu hướng đa dạng hóa tối đa nguồn tuyển nhằm phù hợp với chương trình học mới của học sinh.
Việc cho phép học sinh tự chọn 2 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT dẫn đến việc xuất hiện thêm nhiều tổ hợp môn xét tuyển linh hoạt hơn. Nhiều cơ sở giáo dục đại học đã chủ động bổ sung các môn khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội mới vào các tổ hợp xét tuyển truyền thống, hoặc xây dựng các tổ hợp mới hoàn toàn nhằm đánh giá toàn diện năng lực chuyên môn của người học. Ví dụ, một ngành học trước đây chỉ xét tuyển tổ hợp nay có thể mở rộng sang các tổ hợp bao gồm Tin học, Công nghệ hoặc Kinh tế pháp luật tùy theo đặc thù ngành nghề đào tạo. Do đó, người học cần nhận thức rõ rằng các tổ hợp môn xét tuyển truyền thống không còn giữ nguyên vẹn ranh giới cứng nhắc như trước, mà đòi hỏi sự linh hoạt trong việc đối chiếu giữa định hướng nghề nghiệp cá nhân và quy định xét tuyển của từng trường cụ thể.
Cách tra cứu đề án tuyển sinh của từng trường
Trong bối cảnh tự chủ đại học ngày càng được đẩy mạnh, đề án tuyển sinh của mỗi trường là văn bản pháp lý chính thống và quan trọng nhất quyết định cơ hội trúng tuyển của thí sinh. Để tránh rơi vào tình trạng bị động hoặc nhầm lẫn giữa các năm, học sinh và phụ huynh cần nắm vững phương pháp tra cứu thông tin chuẩn xác.
Thứ nhất, nguồn thông tin tin cậy nhất là cổng thông tin điện tử chính thức của từng trường đại học (thường nằm ở chuyên mục Tuyển sinh). Thí sinh nên tìm đọc các đề án tuyển sinh được công bố mới nhất cho năm 2026 thay vì sử dụng dữ liệu từ các năm trước.
Thứ hai, cần chú ý khai thác hệ thống dữ liệu tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nơi tổng hợp các quy định chung, mã trường, mã ngành và các điều kiện xét tuyển sơ bộ. Khi tra cứu một đề án tuyển sinh cụ thể, người học cần lưu ý các nội dung cốt lõi sau:
- Danh mục tổ hợp xét tuyển: Kiểm tra kỹ xem ngành học mục tiêu chấp nhận những tổ hợp môn nào và có áp dụng hệ số môn chính hay không.
- Tiêu chí phụ và phương thức xét tuyển kết hợp: Nhiều trường áp dụng phương thức xét tuyển kết hợp giữa kết quả thi tốt nghiệp THPT với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, chứng chỉ đánh giá năng lực hoặc kết quả học tập bậc THPT (học bạ).
- Chỉ tiêu và nguyên tắc xét tuyển: Nắm rõ tỷ lệ chỉ tiêu dành cho từng phương thức để phân bổ thời gian và chiến lược ôn tập hợp lý, tránh dồn toàn bộ áp lực vào một phương thức duy nhất.
Giải pháp ôn tập và định hướng chiến lược cho học sinh lớp 12
Để thích ứng hiệu quả với phương thức tuyển sinh và cấu trúc đề thi mới, học sinh lớp 12 cần chuyển dịch từ lối học vẹt, học tủ sang phương pháp tư duy hệ thống và rèn luyện kỹ năng thực thi chính xác.
Chiến lược ôn thi các môn tự chọn
Việc giới hạn số lượng môn thi chính thức đặt ra yêu cầu cao hơn về mức độ chuyên sâu đối với các môn tự chọn. Học sinh không nên dàn trải thời gian mà cần tập trung xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc theo từng giai đoạn cụ thể.
- Xác định trọng tâm kiến thức cốt lõi: Dành tối thiểu thời gian tự học cho việc nắm vững bản chất lý thuyết và các định luật cơ bản, đặc biệt đối với các môn khoa học tự nhiên như Toán, Vật lý, Hóa học hay Sinh học. Các công thức và định lý cần được hiểu rõ bản chất để vận dụng linh hoạt thay vì ghi nhớ máy móc.
- Xây dựng ma trận ôn tập cá nhân: Phân chia nội dung theo mức độ từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng cao. Đối với các môn khoa học xã hội, học sinh cần chú trọng khả năng phân tích, liên hệ thực tiễn và tổng hợp sự kiện thay vì chỉ tái hiện kiến thức lịch sử hoặc địa lý đơn thuần.
- Luyện đề theo chuyên đề tự chọn: Sau khi hoàn thành chương trình cơ bản, người học cần tiến hành giải các bộ đề thi thử bám sát định dạng mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm làm quen với áp lực thời gian và độ phân hóa của đề thi.
Thích ứng với dạng câu hỏi đúng/sai và trả lời ngắn
Cấu trúc đề thi mới tăng cường các dạng thức câu hỏi đòi hỏi tư duy logic cao, hạn chế tình trạng phỏng đoán ngẫu nhiên bằng cách lựa chọn đáp án xác suất.
- Làm chủ dạng câu hỏi đúng/sai: Mỗi câu hỏi lớn sẽ bao gồm bốn ý nhỏ dạng khẳng định. Người học phải đánh giá chính xác tính đúng sai của từng ý độc lập. Chiến lược xử lý hiệu quả là phân tích từng mệnh đề dựa trên các điều kiện biên, ngoại lệ hoặc các trường hợp đặc biệt của định lý, lý thuyết. Sự nhầm lẫn ở một ý nhỏ có thể dẫn đến việc mất điểm toàn bộ câu hỏi.
- Rèn luyện kỹ năng giải quyết câu hỏi trả lời ngắn: Dạng thức này không cung cấp các phương án nhiễu để lựa chọn, buộc học sinh phải tự tính toán, suy luận và điền kết quả cuối cùng. Quá trình ôn luyện đòi hỏi tính cẩn trọng tuyệt đối trong khâu tính toán, trình bày các bước trung gian nháp và quy tròn kết quả theo đúng quy định kỹ thuật của đề thi. Việc sử dụng các công thức tính toán nhanh trong Toán học hay Hóa học cần được kiểm chứng bằng tư duy logic để tránh sai sót hệ thống.
Thông tin tham khảo từ DayThem
Thông tin tham khảo từ DayThem
Gia sư để tham khảo
Mai Thùy Vân
#ND4506Đại học KHTN - ĐHQGHN · Địa lý · Thạc sĩ
Vũ Thị Yến Nhi
#ND3863Đại học Tài chính - Marketing · Marketing · Đại học
Phan Thuỵ Cát Tường
#ND1744Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh · Quốc tế học · Đại học
Đặng Quý
#ND3421Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM · Công nghệ thông tin · Đại học
Tài liệu, bài tập và đề thi tham khảo
Đề luyện thi Đại Học môn Tiếng Anh cực hay có lời giải (Đề số 26)
Lê Cẩm Anh
Đề luyện thi Đại Học môn Tiếng Anh cực hay có lời giải (Đề số 19)
Hoàng Hoàng Thành
Đề luyện thi Đại Học môn Tiếng Anh cực hay có lời giải (Đề số 25)
Phan Thanh Dũng
Đề luyện thi Đại Học môn Tiếng Anh cực hay có lời giải (Đề số 30)
Vũ Hồng Tuấn
Đồng hành cùng DayThem trong lộ trình ôn thi đại học 2026
Quá trình ôn luyện đòi hỏi tính cẩn trọng tuyệt đối trong khâu tính toán, trình bày các bước trung gian nháp và quy tròn kết quả theo đúng quy định kỹ thuật của đề thi. Việc sử dụng các công thức tính toán nhanh trong Toán học hay Hóa học cần được kiểm chứng bằng tư duy logic để tránh sai sót hệ thống.
Trước những đổi mới toàn diện về cấu trúc đề thi, số lượng môn thi và phương thức xét tuyển trong năm 2026, học sinh lớp 12 và phụ huynh thường gặp nhiều áp lực trong việc tìm kiếm nguồn tài liệu chuẩn hóa cũng như định hướng phương pháp học tập hiệu quả. Để giải quyết các vướng mắc này, nền tảng DayThem cung cấp các giải pháp hỗ trợ thiết thực bám sát chương trình giáo dục phổ thông mới.
Người học và phụ huynh có thể chủ động truy cập kho học liệu để tìm kiếm hệ thống tài liệu, bài tập và các bộ đề thi thử nghiệm được biên soạn theo định dạng câu hỏi trắc nghiệm mới, bao gồm cả dạng thức đúng/sai và trả lời ngắn. Bên cạnh đó, hệ thống bài giảng tham khảo giúp học sinh củng cố kiến thức nền tảng, rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và tránh các lỗi sai logic thường gặp trong quá trình giải quyết bài toán định lượng.
Đối với nhu cầu học tập cá nhân hóa, công cụ tìm và chọn gia sư cho phép phụ huynh và học sinh tra cứu thông tin giảng dạy theo môn học, khu vực sinh sống, đồng thời tham khảo các đánh giá khách quan để lựa chọn người đồng hành phù hợp nhằm tối ưu hóa thời gian tự học và nâng cao năng lực chuyên môn trước kỳ thi quan trọng.