Học trước khi vào lớp 1 thường được gọi là giai đoạn chuẩn bị tiền tiểu học hoặc học tiền lớp 1. Đây là khoảng thời gian trẻ làm quen với chữ cái, con số, rèn luyện kỹ năng tập trung và nề nếp học tập cơ bản. Đối với các bậc phụ huynh có con chuẩn bị chuyển cấp từ mầm non lên tiểu học, đây luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm đặc biệt, đan xen giữa niềm háo hức và những nỗi lo lắng thường trực về tâm lý cũng như khả năng thích ứng của con trẻ.
Thuật ngữ và bản chất của việc chuẩn bị học trước lớp 1 trong đời sống xã hội
Trong thuật ngữ giáo dục phổ thông và đời sống xã hội hiện nay, hoạt động cho trẻ làm quen với kiến thức trước khi bước chân vào cổng trường tiểu học thường được gắn liền với các tên gọi quen thuộc như lớp "tiền tiểu học", lớp "luyện chữ đẹp", hoặc các khóa học "làm quen với toán và chữ cái" trong dịp hè (theo thuvienphapluat.vn).
Bản chất của giai đoạn này là bước chuyển tiếp mang tính bản lề giữa hai môi trường giáo dục hoàn toàn khác biệt: từ hoạt động chủ đạo là "học mà chơi, chơi mà học" ở bậc mầm non sang môi trường học tập có kỷ luật, quy củ và đòi hỏi tính tập trung cao hơn ở bậc tiểu học. Nhiều phụ huynh vì lo sợ con cái bỡ ngỡ, không theo kịp bạn bè hoặc chịu áp lực điểm số trong những tuần đầu tiên đã chủ động tìm kiếm các lớp học thêm, thuê gia sư hoặc tự mua sách vở để dạy con viết chữ, tập đọc và làm các phép tính đơn giản từ sớm (theo thuvienphapluat.vn).
Tuy nhiên, dưới góc độ sư phạm và phát triển tâm lý trẻ em, việc học trước lớp 1 không đồng nghĩa với việc bắt ép trẻ phải đọc thông viết thạo hay giải toán nâng cao như một học sinh thực thụ. Thay vào đó, giai đoạn này cần tập trung xây dựng nền tảng về mặt thể chất, tư thế ngồi học, khả năng tập trung chú ý, kỹ năng giao tiếp và sự tự tin cho trẻ.
Lợi ích và rủi ro tâm lý khi cho trẻ học trước chương trình lớp 1
Việc quyết định có nên cho con học trước hay không luôn là bài toán khó đối với các bậc phụ huynh bởi nó tồn tại song song cả những mặt tích cực và tiêu cực cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Về mặt lợi ích:
- Trang bị trước kiến thức giúp cả phụ huynh và học sinh giảm bớt cảm giác lo lắng, bồn chồn trước thềm năm học mới (theo VOV2).
- Trẻ có cơ hội làm quen trước với mặt chữ, chữ số, qua đó cảm thấy tự tin hơn, bớt rụt rè trong những ngày đầu tiên đến lớp và giao tiếp với thầy cô, bạn bè (theo thuvienphapluat.vn).
- Rèn luyện một phần nề nếp ngồi học đúng tư thế, cách cầm bút và làm quen với nội quy lớp học.
Về mặt rủi ro và bất cập:
- Hiệu ứng chủ quan, lơ là: Khi trẻ đã biết trước toàn bộ kiến thức trong học kỳ đầu tiên, các em dễ sinh ra tâm lý chủ quan, không chú ý nghe giảng trên lớp, từ đó hình thành thói quen mất tập trung và lười tư duy.
- Áp lực tâm lý và tình trạng "chín ép": Việc bắt trẻ ngồi học trong thời gian dài khi cơ thể và não bộ chưa sẵn sàng dễ dẫn đến tình trạng sợ học, mệt mỏi, thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến thị lực và cột sống của trẻ.
- Giảm hứng thú khám phá: Sự tò mò tự nhiên và niềm vui háo hức được khám phá tri thức mới của trẻ có thể bị triệt tiêu nếu mọi thứ đều được "dọn sẵn" từ trước [3].
Quan điểm và quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy học trước chương trình
Trước thực trạng nở rộ của các lớp tiền tiểu học và tâm lý cuống cuồng cho con đi học thêm của phụ huynh, cơ quan quản lý nhà nước đã đưa ra những định hướng và quy định rất rõ ràng.
Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác chỉ đạo nhiệm vụ giáo dục mầm non, các cơ sở giáo dục phải thực hiện nghiêm túc việc chuẩn bị cho trẻ em 5 tuổi sẵn sàng vào học lớp một đáp ứng yêu cầu liên thông, đồng thời tuyệt đối không dạy trước chương trình lớp 1 cho trẻ em 5 tuổi dưới mọi hình thức [0]. (theo thuvienphapluat.vn)
Quan điểm xuyên suốt của ngành giáo dục là chương trình lớp 1 hiện hành (theo Chương trình giáo dục phổ thông mới) đã được thiết kế với độ mở hợp lý, dành khoảng thời gian đầu năm học để tất cả học sinh đều được làm quen từ đầu với chữ cái, con số, nét viết cơ bản và nề nếp học tập [3]. Do đó, việc học sinh chưa biết đọc, biết viết trước khi vào lớp 1 hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến kết quả học tập chung nếu các em được nhà trường và gia đình đồng hành đúng phương pháp [3]. Việc chạy theo phong trào học trước đôi khi mang lại tác dụng ngược, gây áp lực nặng nề không cần thiết cho sự phát triển tự nhiên của trẻ.
Giải pháp đồng hành cùng con chuẩn bị vào lớp 1 cùng DayThem
Để giải quyết bài toán bối rối của phụ huynh giữa việc có nên cho con học trước hay không và làm thế nào để đồng hành đúng chuẩn sư phạm, việc ứng dụng các giải pháp công nghệ giáo dục thông minh là vô cùng cần thiết. Phụ huynh có thể tận dụng các nền tảng hỗ trợ học tập cá nhân hóa để xây dựng lộ trình phát triển phù hợp nhất cho năng lực của con trẻ.
- Sử dụng tính năng tìm kiếm gia sư cá nhân hóa trên DayThem: Thay vì đưa con đến các lớp luyện chữ đại trà, áp lực và quá tải, phụ huynh có thể tìm kiếm đội ngũ giáo viên, gia sư đồng hành sát sao theo đúng nhịp độ tiếp thu thực tế của trẻ, giúp con vừa củng cố sự tự tin vừa giữ gìn niềm vui học tập.
- Tham khảo kho tài liệu và bài tập chuẩn bị tâm thế: Hệ thống cung cấp các nguồn tài liệu phong phú theo phương châm "học mà chơi, chơi mà học", giúp phụ huynh hướng dẫn con làm quen với kỹ năng mềm, tư thế ngồi học và phát triển tư duy một cách nhẹ nhàng ngay tại nhà.
Thông tin tham khảo từ DayThem
Gia sư để tham khảo
Trần Đỗ Gia Hân
#ND3576Đại học Giao Thông Vận Tải TPHCM · Logistic và Quản lý chuỗi cung ứng · Đại học
Huỳnh Thị Phượng Hằng
#ND2636Đại học Sài Gòn · Kế toán · Đại học
Đặng Nguyễn Khánh Mỹ
#ND4371Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh · Kiểm toán · Đại học
Hoàng Nguyễn Minh Phương
#ND2161Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn · Việt Nam học · Đại học